Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard behoren tot de gebieden waar de hoogste concentraties van de PFAS-stof trifluorazijnzuur (TFA) zijn gemeten. Landbouwbestrijdingsmiddelen lijken in agrarische gebieden een belangrijke bron van deze hardnekkige vervuiling. Dat blijkt uit onderzoek van Water Natuurlijk op basis van meetgegevens van waterschap Hollandse Delta.
De waterkwaliteit op de Zuid-Hollandse eilanden staat onder druk door de aanwezigheid van chemische stoffen die moeilijk of niet afbreekbaar zijn. Vooral PFAS, een omvangrijke groep door de mens gemaakte stoffen, baart zorgen. Deze stoffen kunnen zich ophopen in mensen en dieren en vormen een risico voor het milieu en mogelijk ook voor de volksgezondheid.
Water Natuurlijk vraagt al jaren aandacht voor deze problematiek. Uit de beschikbare meetgegevens blijkt dat in het oppervlaktewater op de Zuid-Hollandse eilanden verschillende werkzame stoffen uit bestrijdingsmiddelen voorkomen, waaronder PFAS-gerelateerde stoffen. De gemeten concentraties en de verspreiding van deze stoffen over de eilanden geven aanleiding tot zorgen.
PFAS uit bestrijdingsmiddelen belanden in het water
PFAS is de verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die onder meer worden gebruikt vanwege hun water-, vuil- en vetafstotende eigenschappen. De sterke koolstof-fluorverbindingen maken veel van deze stoffen bijzonder persistent: ze breken nauwelijks af in het milieu. Sommige PFAS kunnen zich bovendien ophopen in organismen.
De stoffen komen op verschillende manieren in het milieu terecht, onder meer tijdens de productie en het gebruik van producten en bij de verwerking van afval. Ook bepaalde bestrijdingsmiddelen bevatten PFAS of kunnen bij afbraak omzetten in andere PFAS-verbindingen.
Deze middelen worden onder meer ingezet in de landbouw tegen onkruid, schimmels en insecten. Ook bij bepaalde diergeneesmiddelen en middelen tegen parasieten kunnen PFAS-verbindingen een rol spelen. Wanneer deze stoffen in het milieu terechtkomen, kunnen ze het oppervlaktewater en uiteindelijk ook bronnen voor drinkwater belasten.
TFA vormt een bijzondere zorg
Een stof die bijzondere aandacht vraagt, is trifluorazijnzuur (TFA). Deze verbinding kan ontstaan bij de afbraak van bepaalde PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen. TFA is zeer mobiel in water en wordt in het milieu nauwelijks verder afgebroken. Daardoor kan de stof zich gemakkelijk verspreiden en vormt zij een aandachtspunt voor de bescherming van drinkwaterbronnen.
Waterschap Hollandse Delta heeft in 2026 op een aantal meetpunten voor het eerst TFA onderzocht. Volgens de analyse van Water Natuurlijk zijn daarbij zeer hoge concentraties aangetroffen. Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard kwamen naar voren als gebieden met de hoogste gemeten waarden.
De resultaten wijzen volgens Water Natuurlijk op een verband tussen het gebruik van landbouwbestrijdingsmiddelen en de aanwezigheid van TFA in water in overwegend agrarische gebieden. Nader onderzoek is nodig om de bronnen, verspreiding en risico’s goed in kaart te brengen.
Meer inzicht nodig in waterkwaliteit
Hoewel er metingen beschikbaar zijn, is nog onvoldoende bekend over de aanwezigheid en concentraties van PFAS in het water van polders, dorpen en steden op de Zuid-Hollandse eilanden. Meer en gerichter onderzoek kan duidelijk maken welke stoffen waar voorkomen, welke bronnen verantwoordelijk zijn voor de vervuiling en welke maatregelen het meest effectief zijn.
De aanwezigheid van persistente chemische stoffen in oppervlaktewater vraagt om aandacht, omdat vervuiling langdurig kan doorwerken in ecosystemen en de beschikbaarheid van schoon water. Voor stoffen als TFA is het daarom van belang om niet alleen de concentraties te meten, maar ook de mogelijke gevolgen voor drinkwaterbronnen en de gezondheid zorgvuldig te beoordelen.
Water Natuurlijk wil dat de problematiek nadrukkelijker op de agenda komt en dat de betrokken partijen zich inzetten voor het terugdringen van de vervuiling. Daarbij zijn volgens de organisatie meer inzicht in het gebruik van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen, betere monitoring en maatregelen om emissies naar het water te voorkomen van belang.
De bevindingen onderstrepen het belang van preventie: voorkomen dat moeilijk afbreekbare stoffen in het water terechtkomen, is essentieel om de waterkwaliteit en de leefomgeving op de lange termijn te beschermen.